Λάμπα πετρελαίου

Λάμπα πετρελαίου: επιλογή ανάλογα με τη χρήση, το καύσιμο και το επίπεδο φωτεινότητας

Μια λάμπα πετρελαίου παράγει φως μέσω της καύσης ενός υγρού που τροφοδοτείται μέσω τριχοειδούς φαινομένου σε ένα φυτίλι. Η αρχή δεν έχει αλλάξει από την εποχή των λαμπών από ζωικό λίπος της Νεολιθικής εποχής, αλλά τα υλικά, τα καύσιμα και οι ρυθμοί καύσης έχουν βελτιωθεί κατά τη διάρκεια των χιλιετιών. Σήμερα, η αγορά χωρίζεται σε δύο ξεχωριστές κατηγορίες: τις διακοσμητικές λάμπες εσωτερικού χώρου που λειτουργούν με υγρό παραφινέλαιο και τα φανάρια τύπου «καταιγίδας» που έχουν σχεδιαστεί για εξωτερικούς χώρους ή για περιπτώσεις διακοπής ρεύματος.

Παραφινέλαιο ή κηροζίνη: η επιλογή του καυσίμου είναι καθοριστική

Το υγρό παραφινέλαιο (γνωστό και ως λευκό λάδι ή αποσμημένο λάδι λαμπών) αποτελεί σήμερα το καύσιμο αναφοράς για τις λάμπες εσωτερικού χώρου. Καίγεται καθαρά, χωρίς ανιχνεύσιμη οσμή κατά τη χρήση, με κατανάλωση που κυμαίνεται μεταξύ 15 και 30 ml ανά ώρα, ανάλογα με το ύψος του φυτιλιού. Είναι μη εύφλεκτο σε θερμοκρασία περιβάλλοντος (σημείο ανάφλεξης περίπου 61°C σύμφωνα με το πρότυπο EN 14066), γεγονός που το καθιστά σαφώς ασφαλέστερο στην αποθήκευση σε σύγκριση με το παραδοσιακό κηροζίνη.

Το κηροζίνη (πετρέλαιο φωτισμού) παραμένει το καύσιμο των φανών τύπου Feuerhand ή Dietz, δύο κατασκευαστών που παράγουν αυτά τα αντικείμενα από το 1893 και το 1840 αντίστοιχα. Αυτές οι φανάρια καταναλώνουν περίπου 40 έως 60 ml/ώρα και αντέχουν στον άνεμο και τη βροχή χάρη στο κλειστό δοχείο και το σωληνοειδές γυαλί τους. Για χρήση σε κάμπινγκ, εργοτάξια ή για την αντιμετώπιση διακοπών ρεύματος, παραμένουν ασύγκριτες όσον αφορά τη διάρκεια αυτόνομου φωτισμού: ένα δοχείο των 150 ml διαρκεί μεταξύ 3 και 4 ωρών σε ονομαστική ισχύ.

Διακοσμητική λάμπα πετρελαίου εσωτερικού χώρου: φυσητό γυαλί, ορείχαλκος και ανταλλακτικά δοχεία

Οι διακοσμητικές λάμπες χαρακτηρίζονται κυρίως από το δοχείο τους, το οποίο είναι ορατό και συχνά αναδεικνύεται. Τα μοντέλα από χειροποίητο φυσητό γυαλί επιτρέπουν να διακρίνεται η στάθμη του πετρελαίου και διαχέουν ένα ελαφρώς κεχριμπαρένιο φως. Οι εκδόσεις από πατιναρισμένο ορείχαλκο ή χαλκό ακολουθούν τα χαρακτηριστικά των λαμπών πετρελαίου του 19ου αιώνα, με καυστήρα με επίπεδη φυτίλια 1 cm ή 1,5 cm ανάλογα με το μοντέλο. Το πλάτος του φυτιλιού καθορίζει άμεσα την επιφάνεια της φλόγας και, συνεπώς, τη φωτεινότητα: ένα επίπεδο φυτίλι 2,5 cm μπορεί να παράγει το ισοδύναμο των 12 έως 15 watt σε ζεστό φως, αρκετό για να φωτίσει ένα τραπέζι 6 ατόμων.

Η διάμετρος του καυστήρα δεν είναι καθολική. Οι καυστήρες των 14 mm και 20 mm είναι οι πιο συνηθισμένοι, αλλά η επαλήθευση της συμβατότητας πριν από την αγορά ενός μοντέλου αντικατάστασης αποτρέπει δυσάρεστες εκπλήξεις. Τα επίπεδα φυτίλια από βαμβάκι αντικαθίστανται σε 2 λεπτά, κοστίζουν λιγότερο από ένα ευρώ το κομμάτι και πρέπει να κοπούν ίσια (όχι λοξά) για σταθερή φλόγα χωρίς σημεία υπερθέρμανσης.

Λάμπα πετρελαίου για βεράντα και εξωτερική χρήση: σιτρονέλα, βιοαιθανόλη και στεγανότητα

Για εξωτερικούς χώρους, δύο παραλλαγές αξίζουν την προσοχή. Οι φακοί και οι λαμπτήρες κήπου με λάδι λεμονόχορτου συνδυάζουν φωτισμό και απώθηση κουνουπιών σε ακτίνα περίπου 3 μέτρων — ένα μέτριο αλλά πραγματικό αποτέλεσμα. Η δεξαμενή τους πρέπει να είναι αρκετά μεγάλη (τουλάχιστον 200 ml) για να αντέξει μια βραδιά χωρίς επαναπλήρωση, και το κάλυμμα της φλόγας πρέπει να είναι σταθερό: μια φλόγιστρα που ανατρέπεται με κερί λαδιού αποτελεί πραγματικό κίνδυνο πυρκαγιάς σε μια ξύλινη βεράντα.

Οι λάμπες βιοαιθανόλης εντάσσονται στην ίδια κατηγορία ως προς τη χρήση, αλλά λειτουργούν διαφορετικά: χωρίς φυτίλι, με καυστήρα άμεσης εξάτμισης, και με ψηλότερη και πιο έντονη φλόγα. Η κατανάλωση κυμαίνεται από 200 έως 400 ml/ώρα ανάλογα με τον καυστήρα, και η θερμότητα που εκπέμπεται είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή μιας λάμπας παραφίνης. Για καθαρά διακοσμητική χρήση σε εξωτερικούς χώρους, είναι αποτελεσματικές. Για εσωτερικούς χώρους με κακό αερισμό, απαιτούν δωμάτιο τουλάχιστον 20 m² και άνοιγμα προς τα έξω.

Κριτήρια επιλογής ανάλογα με τη χρήση σας

• Διακοσμητική χρήση πάνω σε τραπέζι: γυάλινη δεξαμενή 150-300 ml, επίπεδο φυτίλι 1-1,5 cm, λευκό παραφινέλαιο, βιδωτός καυστήρας από ορείχαλκο
• Μακράς διάρκειας αυτονομία (κάμπινγκ, διακοπή ρεύματος): φανάρι καταιγίδας με κηροζίνη Feuerhand 276 ή Dietz 76, δεξαμενή από χάλυβα, στρογγυλό φυτίλι 7/8″, ανθεκτικό στον άνεμο έως ένταση 8
• Βεράντα χωρίς κουνούπια: φανάρι με σιτρονέλα και βάση με βάρος, δεξαμενή ≥ 200 ml, ενσωματωμένο ανεμοφράκτη, ελάχιστη απόσταση ασφαλείας 50 cm από εύφλεκτα υλικά

Συντήρηση λαμπτήρα πετρελαίου: φυτίλι, δεξαμενή και καυστήρας

Μια λάμπα που καπνίζει, παράγει μαύρο καπνό ή μυρίζει καμένο υποδηλώνει σχεδόν πάντα ότι το φυτίλι είναι πολύ ψηλό (πάνω από 3 mm ορατής φλόγας πάνω από τον καυστήρα) ή ότι η επιφάνεια του φυτιλιού έχει απανθρακωθεί. Η διόρθωση διαρκεί 10 δευτερόλεπτα: χαμηλώστε το φυτίλι, φυσήξτε, κόψτε το απανθρακωμένο άκρο με ψαλίδι. Μην αφήνετε ποτέ το φυτίλι να καίει μέχρι το άκρο του καυστήρα: η θερμότητα καταστρέφει τη δεξαμενή και μπορεί να προκαλέσει ρωγμές στο γυαλί ασφαλείας.

Ο καθαρισμός του δοχείου γίνεται με οινόπνευμα 70° κάθε 2 ή 3 μήνες, εάν η λάμπα χρησιμοποιείται τακτικά. Τα υπολείμματα πολυμερισμένης παραφίνης στον πυθμένα του δοχείου εμποδίζουν την τριχοειδή δράση του φυτιλιού και μειώνουν σταδιακά τη φωτεινότητα, συχνά χωρίς ο χρήστης να εντοπίζει την αιτία. Ένα καθαρό δοχείο και ένα καινούργιο φυτίλι αρκούν στο 90% των περιπτώσεων για να επαναφέρουν μια παλιά λάμπα σε βέλτιστη λειτουργική κατάσταση.

Συμβατότητα μεταξύ μαρκών και καυστήρων

Στην αγορά διατίθενται ανταλλακτικοί καυστήρες για σχεδόν όλους τους τυπικούς λαιμούς (λαίμός με σπείρωμα 20 mm, γνωστός ως «αμερικανικός λαίμός», και κοντός λαίμός 14 mm, γνωστός ως «ευρωπαϊκός λαίμός»). Οι λάμπες με την επωνυμία Paulmann, Höfats ή Firefly χρησιμοποιούν ιδιόκτητους καυστήρες που δεν είναι εναλλάξιμοι, πράγμα που σημαίνει ότι τα ανταλλακτικά πρέπει να παραγγέλνονται απευθείας από τον κατασκευαστή. Για τα παλαιά μοντέλα χωρίς αναγνωρίσιμη μάρκα, η μέτρηση της εσωτερικής διαμέτρου του λαιμού με παχύμετρο πριν από οποιαδήποτε παραγγελία καυστήρα παραμένει η μόνη αξιόπιστη μέθοδος.